1453: Fall of Constantinople

Venedik, 1500. Dört tanık, uzun bir masada dört nesne.

Anna Notaras, Bizans'ın son büyük dukasının kızı. Şehir düşmeden önce oradan ayrıldı ve elli yılını, Şehir'den sağ çıkanları fidyeyle kurtarmaya verdi. Şimdi onların gördüklerini yazıya geçiriyor. Masasına oturan her tanık, üzerine bir şey bırakıyor: çentikli bir fırın çetelesi, ortadan çatlayıp perçinle yeniden tutturulmuş kil bir su çanağı, mührü hiç kırılmamış bir defter yaprağı, bir püskül. Anlattıkları her zaman birbirini tutmuyor. O yine de yazıyor.

1453: Fall of Constantinople, kuşatmanın 6 Nisan'dan 29 Mayıs'a süren elli üç gününü surların iki yanından anlatan, seçimlerle ilerleyen resimli bir tarih romanı.

Tanıklıklar

Yeniçeri. Rum doğdu, çocukken devşirildi; şimdi büyükannesinin dualarındaki şehri kuşatıyor. Anna'nın onun için düştüğü not: "İki dilde dua ediyor ve hiçbirinde yalan söylemiyor. Rüzgâr hakkında söylediğine inanın."

Fırıncının Kızı. Ekmek tükenirken Petri mahallesinin fırınlarını, kuyruklarını ve söylentilerini o çeviriyor.

Mühendis. Surların altındaki savaşın yabancı ustası: tüneller, kazı sesini duymak için dizilen su çanakları, yanan bir kuşatma kulesi.

Soylu. İmparatorun gizli sayımını taşıyor, teslim elçilerini dinliyor ve Kilise'nin altınını darphane için tartıyor.

Dördü de aynı değişmez takvimi yaşıyor; sonun nasıl geleceği belli. Seçimler ise Mayıs'ın son günlerinde her birinin kim olacağını belirliyor.

Hikâyelerin kesiştiği yer

Bir tanıklıkta gösterilen merhamet, bir başkasında altıncı bir sona dönüşüyor. Sarayda satın alınan ya da geri çevrilen gemideki bir yer, son sabah bir kızın binebileceği kayık oluyor. Bitirdiğin bir tanıklık, ardından okuduğun tanıklıkların sahnelerini ve sonlarını fark edilir biçimde değiştiriyor.

Kaynaklar ne diyor?

Her bölümün ardından oyun, sahnenin nereden geldiğini gösteriyor: bir görgü tanığının güncesi, sonraki bir kronik ya da yüzyıllar sonra yazıya geçmiş bir efsane. Ya da bunu anlatan bir kaynak olmadığını söylüyor. Kaynak defteri her büyük olayı doğrulanmış, aktarılan, rivayet ya da tartışmalı olarak işaretliyor.

Masada

• Anna'nın çerçeve anlatısının içinde, her birinin beş ya da altı sonu olan dört hikâye; toplam yirmi iki son.

• Metnin ardında ağır ağır kıpırdayan, gerçekçi yağlıboya üslubunda kuşatma sahneleri.

• Hikâye surları aştıkça mehter ritmiyle Bizans ilahisi arasında gidip gelen bir müzik.